Kondolencje. Wyrazy głębokiego współczucia
Kondolencje. Wyrazy głębokiego współczucia
Prezesowi Zarządu
Panu Cezaremu Malinowskiemu
wyrazy głębokiego współczucia i żalu
z powodu śmierci
MAMY
składają
Rada Nadzorcza oraz Pracownicy
Przedsiębiorstwa Komunalnego „Mierzeja” Sp. z o.o. w Stegnie
555 letnie kalendarium w Bazylice Mariackiej - znów odmierza czas
555 letnie kalendarium w Bazylice Mariackiej - znów odmierza czas
31 grudnia 2025 roku, dokładnie w Sylwestra, w Bazylice Mariackiej w Gdańsku nastąpiło uroczyste uruchomienie ponad 550-letniego kalendarium zegara astronomicznego. To wyjątkowe wydarzenie symbolicznie zamyka rok i jednocześnie przywraca do życia jedno z najcenniejszych dzieł średniowiecznej sztuki technicznej w Europie.
Zegar, który przez wieki wyznaczał rytm życia mieszkańców Gdańska, od dziś ponownie działa w pełnym zakresie – wskazuje czas, daty, układ planet oraz uruchamia teatr figur.
Symbol Gdańska i jego dziedzictwa
Bazylika Mariacka od stuleci pozostaje jednym z najważniejszych symboli Gdańska – zarówno duchowym, jak i kulturowym. Uruchomienie kalendarium wpisuje się w długofalową strategię miasta, której celem jest ochrona zabytków oraz udostępnianie dziedzictwa kulturowego kolejnym pokoleniom mieszkańców i turystów.
- Dzięki wsparciu mieszkanek i mieszkańców Gdańska, jesteśmy świadkami powrotu pełnej funkcjonalności zegara, który jest symbolem naszego miasta. Dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do jego odbudowy. Szczególnie księdzu Ireneuszowi Bradtke, który od dziesięciu lat jest proboszczem Bazyliki Mariackiej, a także profesorowi Andrzejowi Januszajtisowi, honorowemu obywatelowi naszego miasta, który skupia wokół siebie różnych utalentowanych ludzi, takich jak właśnie pan Grzegorz Szychliński. Dzięki takim osobom jeszcze lepiej dbamy o dziedzictwo Gdańska. I możemy prezentować je nie tylko gdańszczanom i gdańszczankom, ale też licznie odwiedzającym nasze miasto i Bazylikę Mariacką. Cieszę się, że po tylu wiekach zegar odzyskuje pełną sprawność, a jak słyszeliśmy dziś jest nawet lepszy od oryginału — mówiła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.
Miasto Gdańsk od lat konsekwentnie wspiera prace konserwatorskie w Bazylice Mariackiej. W latach 2005–2025 na prace restauratorskie przekazano ponad 9,19 mln zł. W samym 2025 roku dofinansowanie dla Bazyliki wyniosło 757 tys. zł, a dodatkowe 400 tys. zł przeznaczono na remont elewacji Kaplicy Królewskiej. Łącznie od 2005 roku miasto przeznaczyło na ochronę zabytków w Gdańsku blisko 50 mln zł.
Zegar, który opowiadał codzienność dawnych gdańszczan
Zegar astronomiczny w Bazylice Mariackiej powstał w 1470 roku. Jego twórcą był Hans Düringer z Torunia, a budowa trwała sześć lat. Od samego początku pełnił funkcję znacznie szerszą niż zwykłe odmierzanie czasu – wskazywał święta kościelne, okresy liturgiczne, fazy Księżyca, układ planet, a nawet terminy podatków.
Kalendarium zegara jest wyjątkowe w skali europejskiej – oryginalne, nigdy nieprzemalowane i rozpisane na 76 lat. To unikatowy dokument epoki, który w niemal niezmienionej formie przetrwał ponad pięć i pół wieku.
- Dziś możemy podziwiać w pełnej okazałości dzieło Hansa Düringera, które dzięki pracy wielu osób odzyskało dawny blask - mówi ks. prałat Ireneusz Bradtke - Szczególne słowa uznania należą się prof. Andrzejowi Januszajtisowi, który w 1983 roku zainicjował odbudowę zegara, oraz panu Grzegorzowi Szychlińskiemu, obecnemu naczelnemu zegarmistrzowi. To ich wysiłki sprawiły, że w 1990 roku zegar znów zaczął działać, a w ostatnich latach mogliśmy dokończyć renowację. Dziś zarówno odnowiona ściana, jak i zrekonstruowany mechanizm kolebnikowy tworzą całość, która zachwyca i przypomina o bogatej historii Bazyliki Mariackiej.
Burzliwe losy i wieloletnia rekonstrukcja
W czasie II wojny światowej, w 1944 roku, zegar został wywieziony na Żuławy, aby uchronić go przed zniszczeniem. Po wojnie powrócił do Gdańska, jednak jego pełna rekonstrukcja stała się możliwa dopiero wiele lat później.
Prace rekonstrukcyjne rozpoczęto w 1983 roku pod kierunkiem prof. Andrzeja Januszajtisa – wybitnego historyka Gdańska i inicjatora działań na rzecz przywrócenia zegara do życia. Zakończono je w 1990 roku. Ponad 80 procent elementów zachowało się w formie oryginalnej, a mechanizm kolebnikowy został odtworzony przez zespół specjalistów.
-To bez wątpienia dzień radości, ale również dzień refleksji. Osiemdziesiąt lat temu zegar z Bazyliki Mariackiej został prawie całkowicie zniszczony. Od tego czasu kościół stopniowo odzyskuje pełną świetność — mówi Piotr Adamowicz, poseł na Sejm RP i przewodniczący sejmowej Komisji Kultury i Dziedzictwa Narodowego. - Dzisiejsze wydarzenie jest symbolem skutków wojny i przypomnieniem, jak ważne jest dbanie o nasze dziedzictwo. Ponieważ zbliża się nowy rok, pozwalam sobie złożyć państwu życzenia pokoju i spokoju — w sercach i na całym świecie, bo bez pokoju ponownie musielibyśmy przez dekady odbudowywać zabytki i przywracać im należną świętość.
Precyzja zegarmistrzowska i współczesny finał
Za odtworzenie mechanizmu odpowiadał zespół kierowany przez Grzegorza Szychlińskiego – zegarmistrza i specjalistę w dziedzinie historycznych czasomierzy. Choć zachowały się jedynie dwa oryginalne koła zębate, udało się wiernie przywrócić działanie całego systemu.
Zegar składa się z trzech części: kalendarium, planetarium oraz teatru figur, zwieńczonego symbolicznym drzewem poznania dobra i zła. Codziennie w południe odwiedzający Bazylikę mogą zobaczyć około siedmiominutowy spektakl ruchomych figur, któremu towarzyszy muzyka.
- Zegar astronomiczny w Bazylice Mariackiej to najważniejszy zabytek techniki Gdańska i jeden z najcenniejszych w Polsce - podkreśla Grzegorz Szychliński. - Zachowało się ponad 90% oryginalnej obudowy, a w mechanizmie pracuje dziś jedyne ocalałe koło kalendarza z 365 zębami. Odbudowa została przeprowadzona zgodnie z ideą odtworzenia mechanizmu z XV wieku, dlatego zastosowaliśmy kolebnik – rozwiązanie używane w zegarach przez pierwsze 350 lat ich historii. Choć te mechanizmy były niedokładne, stanowią świadectwo epoki i pozwalają nam zrozumieć rozwój zegarmistrzostwa aż do czasów Galileusza.
Nowy rozdział w historii zabytku
31 grudnia 2025 roku zegar astronomiczny w Bazylice Mariackiej po raz pierwszy od wieków działa w pełni – uruchomione zostały wszystkie jego funkcje. To nie tylko techniczny sukces, ale także ważny moment dla tożsamości miasta i jego mieszkańców.
- Zegar w Bazylice Mariackiej to nie tylko wyjątkowy zabytek techniki i jedno z najwspanialszych dzieł sztuki XV wieku, ale również obiekt otoczony bogatym światem legend. Przez wieki przypisywano mu moc przynoszenia szczęścia – szczególnie 29 lutego, więc co cztery lata warto tu zajrzeć – mówił Dariusz Chmielewski, Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków. - Znajdujemy na nim także domniemany autoportret twórcy, Hansa Düringera, ukryty wśród detali kalendarza. To dziedzictwo, które łączy historię, sztukę i wyobraźnię. Gratuluję wszystkim zaangażowanym w odbudowę zegara – organizatorom, społecznikom i darczyńcom – bo Bazylika Mariacka i jej zegar pozostają jednym z najważniejszych symboli Gdańska i Europy.
Przywrócone kalendarium staje się kolejną wizytówką Gdańska, łącząc historię, naukę i sztukę w jednym z najważniejszych zabytków Europy.
źródło: gdansk.pl
Żuławy solidarne z rolnikami. Ponad 100 uczestników protestu w Nowym Dworze Gdańskim
Żuławy solidarne z rolnikami. Ponad 100 uczestników protestu w Nowym Dworze Gdańskim
Ponad 100 rolników wzięło udział w kolejnym etapie ogólnopolskiego protestu, który tego dnia odbywał się w blisko 200 lokalizacjach w całej Polsce. Kolumny ciągników pojawiły się przy głównej trasie regionu przy S7, jasno pokazując, że głos polskiej wsi nie cichnie.
Rolnicy nie ukrywają powodów swojego sprzeciwu. Punktem zapalnym jest planowana umowa handlowa Unii Europejskiej z krajami Mercosur, obejmującymi m.in. Brazylię i Argentynę. Ich zdaniem porozumienie to może doprowadzić do napływu na europejski rynek tańszej żywności spoza UE, produkowanej według innych, mniej restrykcyjnych norm niż te, które obowiązują unijnych producentów.
– STOP nieuczciwej konkurencji – podkreślają protestujący. Jak wskazują, brak równych zasad oznacza realne zagrożenie nie tylko dla opłacalności polskich gospodarstw, ale także dla jakości żywności i bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Rolnicy zwracają uwagę, że są zobowiązani do spełniania wysokich standardów środowiskowych i sanitarnych, które podnoszą koszty produkcji, podczas gdy importowana żywność takich wymogów często nie spełnia.
Protest na Żuławach miał charakter pokojowy. Organizatorzy podkreślali, że nie chodzi o paraliż komunikacyjny, lecz o widoczność problemu i solidarność z rolnikami z innych regionów kraju. Przejazdy ciągników były formą symbolicznego apelu skierowanego do rządu oraz instytucji europejskich.
– To nie jest protest dla samego protestu. To walka o przyszłość polskiej wsi i naszej żywności – mówili uczestnicy wydarzenia.
Żuławy po raz kolejny dołączyły do ogólnopolskiego głosu sprzeciwu, pokazując, że lokalne środowisko rolnicze uważnie śledzi decyzje zapadające na szczeblu krajowym i unijnym. Rolnicy zapowiadają, że jeśli ich postulaty nie zostaną wysłuchane, będą gotowi do dalszych działań.
Pilna narada MSWiA w sprawie pogody. Służby w gotowości
Pilna narada MSWiA w sprawie pogody. Służby w gotowości
W związku z trudnymi warunkami pogodowymi odbyła się pilna narada zwołana przez ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego, na polecenie premiera Donalda Tuska. Spotkanie poświęcone było bieżącej analizie zagrożeń oraz koordynacji działań służb.
Głównym tematem rozmów było bezpieczeństwo na drogach oraz sytuacja na terenach zagrożonych zjawiskiem cofki. W analizie sytuacji i planowaniu dalszych działań uczestniczą przedstawiciele służb wojewody pomorskiej Beaty Rutkiewicz.
Za koordynację działań ratowniczych i przeciwpowodziowych odpowiada st. bryg. Błażej Chamier-Ciemiński, zastępca pomorskiego komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Z kolei insp. Konrad Kobierski, I zastępca komendanta wojewódzkiego Policji w Gdańsku, nadzoruje zabezpieczenie tras komunikacyjnych. W pełnej gotowości pozostają również Wojska Obrony Terytorialnej.
Podsumowanie działań i aktualna sytuacja
Do tej pory odnotowano 43 interwencje związane z warunkami pogodowymi. Najwięcej zdarzeń miało miejsce na terenie powiatu nowodworskiego, w Gdańsku oraz w powiecie puckim. Strażacy przeprowadzili m.in. dwie kontrole wałów przeciwpowodziowych w Gdańsku i Nowym Dworze Gdańskim.
W związku z ostrzeżeniami meteorologicznymi wzmocniono obsady Stanowisk Kierowania PSP w Nowym Dworze Gdańskim, Malborku i Sztumie. Obecnie na służbie czuwa 302 funkcjonariuszy PSP oraz 254 jednostki OSP z Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Sprawdzono również gotowość Kompanii Specjalnej „Neptun”, a z jej dowódcami utrzymywana jest stała łączność.
Do wszystkich powiatów nadmorskich skierowano polecenie sprawdzenia gotowości potencjału ratowniczego do usuwania skutków zdarzeń pogodowych.
Sytuacja hydrologiczna i drogowa
W powiecie nowodworskim od godziny 9:30 obowiązuje pogotowie przeciwpowodziowe. Według stanu na godzinę 18:30 przekroczone zostały stany alarmowe na rzekach Martwa Wisła, Szkarpawa oraz Nogat. Sytuacja jest stale monitorowana, a na ten moment nie odnotowano zdarzeń związanych z podniesionym stanem rzek.
Zgodnie z komunikatem służb drogi krajowe i wojewódzkie w regionie pozostają przejezdne.
Prognoza
Według prognoz sytuacja pogodowa powinna zacząć się poprawiać około północy, wraz z osłabieniem wiatru i przewidywaną zmianą jego kierunku. Do tego czasu służby pozostają w pełnej gotowości.
źródło:Urząd Wojewódzki w Gdańsku
Aktualna sytuacja hydrologiczna na Żuławach. Kulminacja sztormu pod stałą kontrolą służb
Sytuacja hydrologiczna na Żuławach Wiślanych pozostaje wymagająca, jednak – jak podkreślają służby i samorządowcy – jest pod kontrolą. Region znajduje się obecnie w kulminacyjnej fazie oddziaływania sztormu, który powoduje wysokie stany wód i zjawisko cofki.
Kulminacja sztormu i ostrzeżenia najwyższego stopnia
– Według posiadanych prognoz obecnie jesteśmy w kulminacyjnej fazie nadchodzącego sztormu. Oczywiście pogoda nie zawsze słucha prognoz, ale mamy nadzieję, że przewidywania się sprawdzą i sytuacja powoli powinna się poprawiać – poinformował Bogusław Pinkiewicz z Wód Polskich.
Na terenie całych Żuław obowiązuje ostrzeżenie hydrologiczne trzeciego stopnia, czyli najwyższy poziom ostrzeżeń IMGW. Przekroczenia stanów ostrzegawczych i alarmowych odnotowywane są przede wszystkim tam, gdzie wody śródlądowe mają bezpośredni kontakt z morzem, Zatoką Gdańską i Zalewem Wiślanym.
Przekroczenia stanów wód i działania kryzysowe
– Obserwujemy przekroczenie stanów alarmowych wszędzie tam, gdzie mamy styczność z morzem lub Zalewem Wiślanym – m.in. w Gdańsku, Gdyni, a także na Żuławach, w miejscowościach takich jak Nowa Pasłęka, Elbląg czy Nowakowo – wyjaśnia Pinkiewicz.
W Elblągu, w związku z chwilowym przekroczeniem stanu alarmowego, powołano sztab kryzysowy, w którym uczestniczą również służby Wód Polskich. Trwają kontrole wałów, kanałów i stacji pomp na Żuławach Elbląskich. Jak dotąd nie stwierdzono awarii o krytycznym znaczeniu.
Wrota przeciwsztormowe kluczowe dla bezpieczeństwa
Szczególną rolę w zabezpieczeniu Żuław odgrywają wrota przeciwsztormowe, w tym wrota na rzece Tudze w Nowym Dworze Gdańskim, które obecnie pozostają zamknięte.
– To jest trochę bardziej skomplikowane, bo cały czas służby nadzoru wodnego czuwają nad tym, czy wrota otwierać, czy zamykać. Dla nas ważne jest, żeby były zamknięte, ale nie może to trwać permanentnie i długo – podkreśla Jacek Michalski, burmistrz Nowego Dworu Gdańskiego.
Jak zaznacza burmistrz, poziom wody w rzece Tudze jest wysoki, ale nie przekracza stanów alarmowych, a dzięki odpowiedniemu zarządzaniu wrotami miasto czuje się bezpieczniej.
– Od 2022 roku, kiedy wrota zostały oddane do użytku, sztormowy wiatr od strony morza nie budzi już takiego strachu wśród mieszkańców – dodaje.
Cofka i zagrożenie dla terenów depresyjnych
Burmistrz wyjaśnia również mechanizm cofki, który stanowi główne zagrożenie dla Żuław.
– Woda płynie w odwrotnym kierunku – od strony morza do Zalewu Wiślanego, przez Szkarpawę do Tugi i kanałów. To właśnie cofka, która stwarza zagrożenie dla Żuław – tłumaczy Michalski.
W przeszłości w rejonie Tugi konieczne było rozkładanie worków lub rękawów przeciwpowodziowych. Obecnie, dzięki wrotom przeciwsztormowym, takie działania nie są już potrzebne.
– Nie robimy tego od trzech lat, bo wrota spełniają swoją rolę. Dają mieszkańcom duże poczucie bezpieczeństwa i chronią miasto, bo nie mamy innych form ochrony – zaznacza burmistrz.
System naczyń połączonych i stabilna sytuacja
Wrota na Tudze są czasowo otwierane w sposób kontrolowany, aby regulować poziom wody w kanałach Pryżnik i Linawa.
– Działa to jak system naczyń połączonych. Dzięki temu sytuacja w gminie Nowy Dwór Gdański jest stabilna i możemy czuć się bezpiecznie – podkreśla Michalski.
Sytuacja pod kontrolą, służby w gotowości
Wody Polskie pracują w trybie alarmowym, a komunikaty hydrologiczne wydawane są trzy razy dziennie – o godzinie 8, 14 i 20. Kolejny komunikat zaplanowano na wieczór. Starosta Nowodworski Barbara Ogrodowska ogłosiła pogotowie przeciwpowodziowe.
– Dzięki tym zabezpieczeniom wiemy, że sytuacja jest pod kontrolą, a człowiek potrafi przynajmniej w pewnej części panować nad żywiołem – podsumowuje burmistrz Nowego Dworu Gdańskiego.
Żuławy. Pogotowie przeciwpowodziowe w powiecie nowodworskim
Pogotowie przeciwpowodziowe w powiecie nowodworskim. Decyzja Starosty w związku z przekroczeniem stanów ostrzegawczych i alarmowych
W związku z aktualną sytuacją hydrometeorologiczną, przekroczeniem stanów ostrzegawczych i alarmowych na rzekach powiatu nowodworskiego oraz na Zalewie Wiślanym, Starosta Nowodworski wydał Zarządzenie nr 72/2025 z dnia 30 grudnia 2025 roku, ogłaszające pogotowie przeciwpowodziowe.
Pogotowie przeciwpowodziowe obowiązuje w czterech gminach
Zgodnie z decyzją Starosty, pogotowie przeciwpowodziowe zostało wprowadzone na terenie następujących samorządów:
? Gmina Nowy Dwór Gdański
? Gmina Stegna
? Gmina Sztutowo
? Gmina Miasta Krynica Morska
Decyzja została podjęta w odpowiedzi na dynamicznie zmieniającą się sytuację pogodową oraz zagrożenie wynikające z wysokich stanów wód.
Co oznacza pogotowie przeciwpowodziowe?
Ogłoszenie pogotowia przeciwpowodziowego oznacza:
-
wzmożony monitoring poziomów wód na rzekach i Zalewie Wiślanym,
-
kontrolę wałów przeciwpowodziowych i terenów najbardziej zagrożonych zalaniem,
-
przygotowanie sprzętu i materiałów przeciwpowodziowych,
-
postawienie w gotowości służb oraz jednostek odpowiedzialnych za bezpieczeństwo mieszkańców.
Burmistrzowie i wójtowie wskazanych gmin zostali zobowiązani do podjęcia działań przewidzianych w lokalnych planach zarządzania kryzysowego.
Apel do mieszkańców
Służby apelują do mieszkańców terenów zagrożonych:
-
o zachowanie szczególnej ostrożności,
-
śledzenie bieżących komunikatów służb i samorządów,
-
unikanie przebywania w pobliżu rzek, kanałów i wałów,
-
zabezpieczenie mienia na terenach narażonych na podtopienia.
Sytuacja jest na bieżąco monitorowana, a dalsze decyzje będą podejmowane w zależności od rozwoju warunków pogodowych i hydrologicznych.
Sztorm na Bałtyku i cofka na Żuławach. Trudny weekend 27–28 grudnia 2025
Sztorm na Bałtyku i cofka na Żuławach. Trudny weekend 27–28 grudnia 2025
Miniony weekend przyniósł poważne załamanie pogody na północy kraju. W dniach 27 i 28 grudnia 2025 roku mieszkańcy Żuław Wiślanych oraz Mierzei Wiślanej mierzyli się ze skutkami silnego sztormu na Bałtyku. Wystąpiło zjawisko cofki, a poziomy wód na rzekach i kanałach Żuław przekroczyły stany ostrzegawcze.
Cofka i wysoki stan wód na Żuławach Wiślanych
Silny, porywisty wiatr wiejący od strony morza spowodował wtłaczanie wody w ujściowe odcinki rzek, co doprowadziło do cofki. Na części stacji hydrologicznych na Żuławach odnotowano przekroczenia stanów ostrzegawczych, a lokalnie poziom wody zbliżał się do stanów alarmowych.
Sytuacja była na bieżąco monitorowana przez służby, w tym zarządców wałów przeciwpowodziowych oraz samorządy. W wielu miejscach mieszkańcy obserwowali szybki wzrost poziomu wody w kanałach melioracyjnych.
Sztorm na Bałtyku. Zalane plaże na Mierzei Wiślanej
Równocześnie nad Bałtykiem panowały warunki sztormowe. Wysokie fale i silny wiatr doprowadziły do zalania plaż na Mierzei Wiślanej, szczególnie w rejonie Stegny i Krynicy Morskiej. Morze miejscami podchodziło bardzo blisko infrastruktury turystycznej, a wejścia na plaże były okresowo niedostępne.
Służby apelowały o zachowanie ostrożności i niezbliżanie się do linii brzegowej. Wietrzna pogoda nie odstraszyła chętnych na spacery po plaży przed nadciągającymi falami. Spektakularnie wyglądały rozszalałe fale uderzające o falochrony na Przekopie Mierzei Wiślanej.
Alert RCB i ostrzeżenia IMGW – kiedy obowiązywały?
W związku z prognozowanymi zagrożeniami:
-
IMGW wydało ostrzeżenia meteorologiczne i hydrologiczne dla regionu Pomorza i Żuław, obowiązujące od soboty 27 grudnia do niedzieli 28 grudnia 2025 roku.
-
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) rozesłało alerty SMS do mieszkańców terenów nadmorskich, ostrzegając przed silnym wiatrem, sztormem i możliwymi podtopieniami.
Alerty obowiązywały przez cały weekend, do momentu stopniowego słabnięcia wiatru i obniżania się poziomu wód.
Interwencje i sytuacja lokalna
Podczas weekendu służby ratunkowe i techniczne:
-
zabezpieczały miejsca narażone na podtopienia,
-
usuwały skutki silnego wiatru, odnotowano kilka przypadków powalonych drzew w regionie.
-
prowadziły stały monitoring wałów i cieków wodnych.
Nie odnotowano poważniejszych zdarzeń zagrażających życiu mieszkańców, jednak sytuacja wymagała wzmożonej czujności.
Pogoda zaczęła się uspokajać
W niedzielę wieczorem warunki atmosferyczne stopniowo zaczeły się poprawiać. Poziomy wód na Żuławach zaczęły opadać, a zagrożenie cofki zaczęło maleć. Służby podkreślają jednak, że okres zimowy na terenach depresyjnych zawsze wymaga szczególnej uwagi.
Boże Narodzenie na Żuławach – święta w krainie wielu kultur
Żuławy Wiślane – wielokulturowe korzenie świąt Bożego Narodzenia
Boże Narodzenie na Żuławach od wieków kształtowały spotkania różnych kultur, wyznań i tradycji. Skromne święta mennonitów, ludowe wierzenia katolików i powojenne zmiany sprawiły, że żuławskie obchody mają dziś wyjątkowy charakter. Jak wyglądały święta dawniej i co z tej tradycji przetrwało do naszych czasów?
Boże Narodzenie na Żuławach to opowieść o nieustannej przemianie. Przez wieki do tej żyznej, zalewowej krainy przybywali osadnicy z różnych stron Europy, przynosząc ze sobą odmienne tradycje, wyznania i sposoby przeżywania świąt. Ukształtowany przez wodę, wiatr i wielokulturową historię region wypracował własny, niepowtarzalny model świętowania, w którym splatały się zwyczaje dawnych Słowian, mennonitów, luteran i katolików.
Święta na Żuławach dawniej
Historyczne Żuławy zamieszkiwali Polacy, Niemcy – w tym liczni mennonici – Kaszubi oraz osadnicy z innych regionów Europy. Ta różnorodność wyraźnie wpływała na obchody Bożego Narodzenia. W wielu domach święta miały charakter bardziej rodzinny i religijny niż obrzędowy, a nacisk kładziono na spokój, umiar i refleksję.
Inaczej wyglądały święta w tradycji katolickiej i ludowej. Wigilia była dniem postnym, ale jednocześnie pełnym znaczeń i wierzeń. Na stołach pojawiały się proste potrawy: ryby – zwłaszcza śledzie – kapusta, groch, kasze oraz chleb. Zamiast wystawnych dań liczyła się oszczędność i umiar, wynikające z trudnych warunków życia na terenach zalewowych.
Choinki, jeśli w ogóle się pojawiały, dekorowano skromnie – jabłkami, orzechami, piernikami i własnoręcznie wykonanymi ozdobami z papieru lub słomy. W niektórych domach ich rolę pełniły jedynie zielone gałązki zawieszane pod sufitem. Wierzono także w szczególną moc nocy wigilijnej – miała ona zapowiadać przyszły rok, a po kolacji wiele osób udawało się na pasterkę, często pieszo, mimo mrozu i ciemności.
Przełom po 1945 roku
Prawdziwy przełom w historii żuławskich świąt nastąpił po 1945 roku. W wyniku wojny i zmian granic dotychczasowa ludność regionu niemal całkowicie zniknęła, a jej miejsce zajęli osadnicy z różnych części Polski – z Kresów Wschodnich, Mazowsza, Lubelszczyzny czy południa kraju. Przywieźli oni ze sobą własne tradycje, które stopniowo zaczęły dominować w lokalnym krajobrazie kulturowym.
To właśnie wtedy na Żuławach na stałe zadomowiły się choinka, opłatek, kolędy i pasterka w znanej dziś formie. Dawna protestancka powściągliwość ustąpiła miejsca bardziej obrzędowemu, katolickiemu modelowi świętowania. Jednocześnie wiele dawnych zwyczajów – zwłaszcza mennonickich – bezpowrotnie zanikło, przetrwawszy jedynie w archiwach, muzeach i opowieściach regionalistów.
Bożonarodzeniowe Żuławy dziś
Współczesne obchody Bożego Narodzenia na Żuławach w dużej mierze przypominają święta w innych częściach Polski, jednak wciąż można odnaleźć lokalne akcenty. Wigilia pozostaje najważniejszym momentem – rozpoczyna się wraz z pojawieniem pierwszej gwiazdy, a rodziny dzielą się opłatkiem i składają sobie życzenia.
Na stołach, obok barszczu z uszkami czy karpia, coraz częściej pojawiają się potrawy inspirowane dawną kuchnią regionalną – ryby w różnych odsłonach, dania z kasz czy tradycyjny chleb. W niektórych domach i lokalnych gospodarstwach wraca się do własnoręcznego wypieku pierników, nawiązując do prostych, dawnych receptur.
Coraz większą rolę odgrywają także inicjatywy lokalne. W żuławskich miejscowościach organizowane są jarmarki bożonarodzeniowe, wspólne kolędowanie oraz spotkania świąteczne w domach kultury i muzeach. To właśnie tam przypomina się mieszkańcom i turystom, jak wyglądały święta sprzed stu lat i jak silnie były związane z wielokulturową historią regionu.
Tradycja i tożsamość
Boże Narodzenie na Żuławach pozostaje dziś nie tylko czasem rodzinnych spotkań, ale również żywą lekcją historii. To święto, które pokazuje, jak przez wieki różne tradycje potrafiły współistnieć, przenikać się i tworzyć wspólną tożsamość regionu. Choć zmieniły się realia życia i skład mieszkańców, sens świąt pozostał ten sam – to czas zatrzymania, bliskości i pielęgnowania pamięci o przeszłości.
Nie zjadłeś? Nie wyrzucaj! Podziel się jedzeniem w lodówkach społecznych w powiecie nowodworskim
Nie zjadłeś? Nie wyrzucaj! Podziel się jedzeniem w lodówkach społecznych w powiecie nowodworskim
Święta to czas radości, spotkań i wspólnego stołu. Niestety to także okres, w którym marnujemy najwięcej jedzenia. Po świątecznych dniach często zostają nam nadwyżki – produkty dobre, świeże i pełnowartościowe, które zamiast trafić do kosza, mogą pomóc innym. Rozwiązaniem są lodówki społeczne, z których może skorzystać każdy.
W Polsce każdego roku wyrzucanych jest około 5 milionów ton żywności. Problem ten nie dotyczy jedynie pojedynczych gospodarstw domowych – to efekt codziennych nawyków, a w czasie intensywnych zakupów, takich jak święta, skala marnowania jeszcze się zwiększa. Dlatego coraz więcej miast i gmin podejmuje działania, by ograniczyć ten niekorzystny trend.
Lodówki społeczne w powiecie nowodworskim – gdzie je znaleźć?
Na terenie powiatu nowodworskiego mieszkańcy mogą dzielić się jedzeniem w trzech miejscowościach:
-
Nowy Dwór Gdański – Lodówka Społeczna przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej,
Plac Wolności 26 -
Krynica Morska – Lodówka Społeczna przy MGOPS ul. Górników 15a, Krynica Morska
-
Sztutowo – przy Urzędzie Gminy, ul. Gdańska 55
Żywność można zostawić o dowolnej porze. Lodówki społeczne są dostępne dla wszystkich – nie są przeznaczone wyłącznie dla osób w trudnej sytuacji finansowej. Ich głównym celem jest ratowanie jedzenia przed zmarnowaniem.
Co można przekazać?
-
warzywa i owoce,
-
konserwy,
-
soki,
-
produkty pakowane próżniowo,
-
żywność fabrycznie zamkniętą,
-
domowe przetwory – pod warunkiem, że są dokładnie opisane (data przygotowania i termin przydatności).
Produkty muszą być świeże, pełnowartościowe i nieprzeterminowane.
Czego nie wolno zostawiać?
-
produktów napoczętych lub przeterminowanych,
-
jedzenia zepsutego,
-
surowego mięsa,
-
alkoholu,
-
żywności wymagającej głębokiego mrożenia.
Wspólna odpowiedzialność
Korzystając z lodówek społecznych, warto pamiętać o kilku zasadach: zadbać o szczelne opakowanie, porządek i poszanowanie cudzych produktów. Zabierajmy tylko tyle, ile rzeczywiście jesteśmy w stanie wykorzystać.
Nie zjadłeś? Nie wyrzucaj. Podziel się. To prosty gest, który realnie pomaga – ludziom i środowisku.


















































































